Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
+90 212 210 00 33 - 210 55 88
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

SAHTE BELGE SORUNUNA YENİ BİR YAKLAŞIM: İZAHA DAVET

ANASAYFA  /  MAKALELER  /  VERGI  /  SAHTE BELGE SORUNUNA YENİ BİR YAKLAŞIM: İZAHA DAVET

                                                                                                                                            

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK                                                                                                             

VE DENETİM TİC. LTD. ŞTİ.

Yrd. Doç. Dr. Yusuf İLERİ

Yeni Yüzyıl Üniversitesi

Hukuk Fakültesi

Dünya Gazetesi-21.09.2017

SAHTE BELGE SORUNUNA YENİ BİR YAKLAŞIM: İZAHA DAVET

Ülkemizde, sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge (SMİYB) olgusu, KDV Kanunun yürürlüğe girmesiyle boyut kazanmıştır. Öyle ki, Kanunun otuz yılı aşkın uygulaması sürecinde vergi idaresini en çok uğraştıran konuların başında, SMİYB düzenleme ve kullanımından kaynaklanan vergi kayıplarına yönelik önlemler ile inceleme ve tarhiyatlar oluşturmuştur. SMİYB’in, düzenleyen ve kullanan olarak iki tarafı vardır. Düzenleyicileri bu işte komisyon sağlarlar. Ama hayali ihracat gibi iç içe giren özellikli alanları da var. Yasalarımız, düzenleme fiilline ağır müeyyideler öngörmüşlerdir. Üç kat vergi ziyaı cezası, hapis cezaları, uzlaşma ve af uygulamalarında yararlandırılmama, teminat, teşhir ve birçok kamu hakkında mahrumiyet. Kullanıcısına gelince; konu biraz daha karmaşıklaşıyor. Zira, SMİYB kullanımı sadece vergi mükelleflerine özgü değil. Resmi, özel, ithalat, ihracat, ihale vb. çok geniş bir alanda kullanım değeri var. Vergi kaybı ise, esas olarak kullanımı aşamasında oluşuyor. Düzenleyicisinde farklı olarak mükelleflerin bilmeden de SMİYB kullanmaları mümkün olabiliyor. Maliye Bakanlığı bu bilinçle, bu ayrımın yapılması hususunda inisiyatifi incelemeciye bırakmıştır.

Ancak herhangi bir belgeye SMİYB demek, bilerek ya da bilmeden kullandığına dair objektif ölçüler ortaya koymak öyle kolay bir iş değil. Yani, kurunun yanında yaş da yanabiliyor. Nitekim bu tür tarhiyatların bir bölümü Danıştay’dan dönmektedir. Ancak bu arada olup bitenler; mükellefler ve piyasalar yönünden telafisi mümkün olmayan zararlar yaratabiliyor. SMİYB ile mücadele elbette en yüksek perdede ve en ağır müeyyidelerle yürütülmelidir. Ancak işlem güvenliği esasına dayalı evrensel normlara uygun bir piyasanın işleyiş koşullarını yaratmak devletin görevidir. İdareden beklenilen SMİYB fiilleriyle mücadeledeki birikimli deneyimiyle, mükelleflerin SMİYB kullanıcısı durumuna düşmemesini sağlayacak işlem güvenliği temelli standartlar oluşturmasıdır.

SMİYB kullanıcılarına tarhiyata uğramadan önce bu belgelerinin doğruluğunu izah etme imkanı sağlayan Vergi Usul Kanunun 370 inci maddesi böyle bir işlev görebilir mi? Aslında bu yöntem uzun bir süredir ismi konmadan uygulanmaktaydı. Mükelleflere izaha davet yazısı gönderilir, KDV indirimlerinin iptali ile beyanname vermesi ya da bu faturaların doğrulanmasına ilişkin kanıtları vermesi istenirdi. Böyle bir durumla karşılaşan mükelleflerin bir bölümü düzeltme KDV beyannamesi verir, bazen bu düzeltme beyannamelerine ihtirazi kayıt konur davalar açılır; çoğu zaman da mükellef vergi incelemesi ve sonucundaki tarhiyatı beklerdi.

Ancak hukuki temeli olmayan bir uygulama mükellef üzerinde psikolojik baskı yarattığı gerekçesiyle vergi yargısında kabul görmüyordu. Şimdi yapılan, bu uygulamanın hukuki bir alt yapıya kavuşturulmasıdır. Bu arada uygulama, vergi ziyaına sebebiyet verilen diğer konulara doğru da yaygınlaştırılırken, SMİYB konusunda kapsama alanı daraltılmıştır. Mesela daha önce herhangi bir sınırlamaya tabi olmadan mükellefler beyana ve izaha davet edilirken şimdi ise iki koşul konmuştur. Bunlardan biri, her bir SMİYB tutarının 50.000,-TL’yi, diğeri ise bu tarzdaki tüm belgelerin mükellefin o yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmamasıdır. Bu ölçülerde yıllık %5 sınırı hem yanılgıyı tolere hem de kullanıcılara bir çeki düzen vermesi açısından makul bir kıstas olarak görülmektedir. Nitekim KDV iadelerinde yıllardır benzeri bir kural uygulanmaktadır.

Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 475 Seri No.lu VUK Genel Tebliğ’ine de değinmek gerekir. Yasa ve Tebliğ izaha daveti ön tespitlere bağlamıştır. Tebliğ’de yapılan açıklama ve verilen örneklerde SMİYB alanında ön tespit olarak sadece vergi inceleme elemanları tarafından düzenlenen vergi tekniği raporu (VTR) kabul edilmiştir. Böylelikle yasa düzeyinde bir düzenlemesi olmayan VTR’ler, Tebliğ düzeyinde bir tanıma kavuşmuştur.  Ön tespitin, pişmanlıktan faydalanmayı engelleme gibi bir önemi vardır. Tebliğ, bu kriterlerden yıllık %5’lık sınırla ilgili, herhangi bir esneklik getirmemiştir. Ancak, 50.000,-TL koşuluna gelince, yıllık sınırın aşılmaması kaydıyla bir firmadan aldığı belgelerden biri 50.000,-TL’nin üstünde, bir başka firmadan alımlarındaki her bir belge tutarı bu tutarı aşmıyorsa, aşmayan alımları yönünden izah olanağı sağlamıştır. 2017 Ağustos başında uygulamaya giren düzenlemenin anlaşılmayan yanı izaha davet ettiği mükellefleri pişmanlık hükümlerinden yararlanma hakkında yoksun bırakmasıdır.

 



Yusuf İleri
25-09-2017 12:16:54
Bu yaziyi indirmek için tıklayınız :   DOWNLOAD PDF

Bizi Takip Edin

  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

© 2015 Tüm Hakları Saklıdır Yusuf ileri

HİZMETLERİMİZ

  • » Bağımsız Dış Denetim Hizmetleri
  • » Vergi ve Tasdik Hizmetleri
  • » Mali Danışmanlık Hizmetleri
  • » Diğer Danışmanlık Hizmetleri
  • » Hukuk Danışmanlığı

ADRES

Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
Şişli/İSTANBUL
Yusuf ileri
2019 © Powered by : KETENCEK I.T