Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
+90 212 210 00 33 - 210 55 88
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

ORTAKLARLA BORÇ ALACAK İLİŞKİLERİNİN KURUMLAR VERGİSİ İNDİRİMİNE ETKİSİ

ANASAYFA  /  MAKALELER  /  VERGI  /  ORTAKLARLA BORÇ ALACAK İLİŞKİLERİNİN KURUMLAR VERGİSİ İNDİRİMİNE ETKİSİ

                                                                                                                                         

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK                                                                                                             

VE DENETİM TİC. LTD. ŞTİ.

Dr. Yusuf İLERİ

Yeni Yüzyıl Üniversitesi

Hukuk Fakültesi

Dünya Gazetesi-23.01.2016

 

                      ORTAKLARLA BORÇ ALACAK İLİŞKİLERİNİN KURUMLAR VERGİSİ İNDİRİMİNE ETKİSİ

     Nakit olarak gerçekleşen sermaye rakamları üzerinde kurumlar vergisi kazancından indirimi öngören Kurumlar Vergisi Kanunun 10 uncu maddesinde, “Ortaklardan (…) kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artırımları indirim hesabından dikkate alınmaz.” Denilmiştir. Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tebliğ Taslağı da, yasal düzenlemenin istikametinde yürümüştür.

     Tebliğ Taslağı, ortaklarla ilgili iki örnek olay vererek açıklamalara başlanmıştır. Tebliğin başladığı yerde sürdürürsek bunlardan birinde ortak, şirkete borçludur. Diğerinden ise tam tersine şirket ortağa borçludur. Her iki örnekte de ortakların gerçekleştirdiği nakit sermaye artışının indirimden yararlanılması borcun kapatılmasına bağlı kılınmıştır. Yani ortağın şirketten para çekmesi ile şirkete borç para vermesi aynı kefeye konmuştur. Ortağın şirketten borç alması halinde böyle bir yaklaşım bir an için haklı görülse dahi, şayet ortak şirkete borç para vermiş ve alacağını tahsil etmemişse, neden böyle mesafeli yaklaşıldığı anlaşılır değildir. Ortağın şirketten para çekmesi şirketten kan kaybı ise, ortağın şirkete para vermesi ise tam tersine kan, ruh ve para desteğidir. Şaşırtıcı olan da, Yasada “Ortaklardan kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artırımları üzerindeki indirim hesaplamasına yasak getirilmesidir. Yani bir ortak şirketine nakdi sermaye artışı için borç para veremez mi? Hatta hem borç para verip hem de ilave olarak nakdi sermaye koyamaz mı? Yasa koyucu ortaklar hesabına toptancı bir bakış açısıyla yaklaşmıştır. Tebliğ taslağında ortaklarla para trafiğine “gerçek nitelikli borç ilişkisine dayanmayan ortaklara borçlar hesabı” denilmesi bu toptancı yaklaşımın izdüşümüdür. Öte yandan bu ifade, vergi incelemelerinde bu hesap üzerinde yapılacak adat hesaplamalarına dayalı tarhiyatları tartışılır hale getirecektir. İşte haklı bir soru: Ortaklar hesabında izlenen tutarlar gerçek nitelikli değilse adat hesaplamanın dayanağı nedir?

    Burada ince nokta şudur: Ortağın ya da şirketin bankadan borç alarak ve bankaya borçlu kalarak nakdi sermaye artışı yapması halinde indirimden faydalanması mümkün olacaktır. Hatta Tebliğ Taslağında iş biraz daha abartılmış, indirimden faydalanmak ortaklardan alacaklar ve/veya ortaklardan borçlar hesabının kapatılmasına bağlı kılınmıştır. Yani açık ve örtülü bir şekilde “Git bankadan borç al, getir ortakla hesabını kapat akabinde indirimden yararlan” denilmektedir. Tebliğ Taslağının 10.7.1. bölümündeki örnek olaylarda bu açıkça ortaya konmuştur. Devlet şirket ve ortakları arasına, onların çıkarlarına aykırı sonuç doğuracak şekilde finans kurumlarının yararına bu kurumları sokmaktadır. Şirket ve onun gerçek sahipleri arasındaki para trafiği ve finansman desteği “out” olmuş, bankadan alınan kredi “in” olarak öz kaynak hanesine yazılmıştır. Tebliğ Taslağı böyle bir dolanımın muvazaa olarak değerlendirilmeyeceği güvencesini vermiştir. Gerçi Tebliğ Taslağında “nakdi sermaye artışının muvazaalı bir şekilde gerçekleştirildiğinin tespiti halinde haksız olarak faydalanılan indirim nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergilerin cezalı olarak tarh edileceğinden” söz edilmektedir. Ancak buradaki muvazaa ve cezalı tarhiyatın dolanarak finans kurumlarından alınan krediler için değil, şirket ve ortak arasındaki ortaklarla ilgili para trafiği yönünden söylendiği anlaşılmaktadır. Peki, amaç eğer şirketlerin sermaye yapısını güçlü kılmak ise bankadan alınan kredi ile bu sağlanabilir mi? En azından bu her zaman böyle midir? Demek ki yanlış borçlanmaların ülke ekonomileri ve şirketler üzerindeki yıkıcı etkileri yönündeki reel yaşanmışlıklar yetersiz görülmektedir. Sermeye yapısını güçlü kılmak söz konusu ise, finans kurumları ve üçüncü kişilere olan borçların tasfiyesinin daha da öncelik ve önem arz ettiği herkesin üzerinde uzlaşacağı bir olgudur. Zira bu tarz alacaklıların, alacak tahsilinde daha agresif, tavizsiz ve ilkeli hareket edecekleri bir gerçekliktir. Anayasamız 48/2 inci maddesiyle Devlete “özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun” danışmanlık yapmak görevini vermiştir. Bu düzenlemedeki finansal danışmanlığın sağlam bir şekilde yapıldığını söyleyemeyiz.

    Yeri gelmişken ortaklarla para trafiğine ilişkin bu olumsuz yasal düzenlemenin ilk örnek olmadığını belirtelim. Çok uluslu şirket mantığının dışlayıcı, rekabete kapalı bakış açısıyla malul olan bu yaklaşım, uzunca bir süredir Türk hukukuna egemen kılınmak istenmektedir. Öyle ki, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile yönetim kurulu üyesi olan pay sahiplerinin şirkete nakit borçlanma yasağı getirilmiş, başta ticaret ve sanayi odaları olmak üzere iş çevrelerinden gelen yoğun tepkiler üzerine 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler bu yasak kaldırılmıştır.  Ortaklar hesabı bu ülkenin ekonomik yapısının ve soysal dokusunun şirket bilançolarına yansıyan halidir. Ülkemiz ekonomisinin aksayan yönlerinin harmanlandığı ortaklar hesabındaki trafiğin çok geniş bir alana yayılan oldukça değişik nedenleri vardır. Konu gelir, kurumlar ve katma değer vergisi temelli tarhiyatlar ekseninde akademik alanda, idarede, Maliye Bakanlığının seçkin bir birimi olan vergi müfettişleri ve mesleki kuruluşlar ile mensupları arasında yaygın tartışmalara konu olduğu halde bir senteze varılmamıştır. Yargıya yansıyan olaylarda da çok farklı kararlar çıkmaktadır. Gelinen aşamada bu konuda oldukça geniş bir külliyat meydana geldiği halde yeknesak bir bakış oluşmadığı gibi bunun hiçbir zaman oluşmayacağını söylemek gerçeğe uygun bir tespit olacaktır. Konu ile ilgili yüzlerce yargı kararı olduğu ve bu kararlarda oldukça farklı görüşler ortaya çıktığı halde, Danıştay’ın “İçtihatların birleştirilmesi”ne gitmemesi her somut olayın farklılık arz etmesindendir. Esasen tam da bu nedenlerle ki şirket mali tablolarındaki ortaklar hesabının tasfiyelerine yönelik biri 2011 tarihli 6111 sayılı Kanunun 10 ve 11, diğeri 2014 tarihli 6552 sayılı Kanunun 74 üncü maddesiyle iki ayrı kez af yasası çıkarılmıştır.

    Ortaklar hesabına yaygın bir şekilde küçük ve orta boy işletmelerde (KOBİ) rastlanıldığını göz önüne alırsak, böylesine ideolojik bir yaklaşım bu işletmeleri tasfiye etmek dışında bir işe yaramayacaktır. Ekonominin mevcut yapısal sorunları çözülmeden ancak KOBİ’lerin bütünüyle tasviyesi halinde, bu sorunun kökten ortadan kalkacağı trajik bir gerçekliktir. Ortaklar hesabına yaklaşımda, Vergi Usul Kanunun 3 üncü maddesinin vergilendirmede “vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetini esas alan” ilkesi yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.

 



Yusuf İleri
25-01-2016 09:11:21
Bu yaziyi indirmek için tıklayınız :   DOWNLOAD PDF

Bizi Takip Edin

  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

© 2015 Tüm Hakları Saklıdır Yusuf ileri

HİZMETLERİMİZ

  • » Bağımsız Dış Denetim Hizmetleri
  • » Vergi ve Tasdik Hizmetleri
  • » Mali Danışmanlık Hizmetleri
  • » Diğer Danışmanlık Hizmetleri
  • » Hukuk Danışmanlığı

ADRES

Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
Şişli/İSTANBUL
Yusuf ileri
2019 © Powered by : KETENCEK I.T