Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
+90 212 210 00 33 - 210 55 88
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

İşyeri Kapatma Cezasında Kamusal ve Ulusal Yarar Varmıdır

ANASAYFA  /  MAKALELER  /  VERGI  /  İşyeri Kapatma Cezasında Kamusal ve Ulusal Yarar Varmıdır

                                                                                                                                         

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK                                                                                                             

VE DENETİM TİC. LTD. ŞTİ.

 

Dr. Yusuf İLERİ
Haliç Üniversitesi Öğretim Görevlisi
Dünya Gazetesi - 15.11.2002

 

İŞYERİ KAPATMA CEZASINDA KAMUSAL VE ULUSAL YARAR VAR MIDIR?
Türkiye ekonomisi cumhuriyetin kurulduğu günden bugüne belki de en ağır krizini
2001'de yaşayıp, yaklaşık %9,4 oranında küçülmüştür. 2002 yılının ilk çeyreğinde ise,
küçülme azalarak devam etmiştir. Ekonomik kriz yüzünden binlerce firma kapanmış,
binlercesi de kapanmanın eşiğine gelmiştir. Krizin bu yönü gazetemiz Dünya'nın 25.12.2001
tarihli haftalık ekonomik veri ve analiz eki olan EKO ANALİZ'de, 'finansman desteği
bulunmazsa binlerce firma daha kapanacak' başlığı altında ayrıntılı bir şekilde incelenmiş,
ortaya çarpıcı ve vahim bir tablo çıkmıştır. Bu incelemede, üretimini önemli ölçüde kısan
firmalar arasında, büyük sanayi kuruluşlarının da yer aldığı, sorunları çözümlenmediği sürece,
bu kuruluşların üretim alanlarında yan sanayi olarak faaliyet gösteren pek çok firmanın da
kapanmasının gündeme geleceği belirtilmiştir. Başbakanlığın finansman yetersizliği nedeniyle
kapanan ve üretimlerini önemli ölçüde düşüren firmalara yönelik olarak valiliklerden
topladığı bilgilere göre, kriz yüzünden kapanan firma sayısının 2 bin 500'e yaklaştığı, düşük
kapasitede çalışanların sayısının da 3 bini geçtiği kaydedilmiştir. Aynı incelemede, bu
verilerin, yalnızca valiliklerin topladığı bilgileri kapsadığı ve bildirime dayalı olduğu için,
kapanan ya da üretimini düşüren firma sayısına ilişkin gerçek boyutu tam olarak yansıtmaktan
uzak olduğu vurgulandıktan sonra, ekonomide canlanma sağlanamadığı takdirde gelinecek
noktanın çok daha olumsuz olabileceğinin izahına çalışılmıştır.
Konu taşıdığı önem itibariyle doğal olarak 1.1.2002 ve 19.2.2002 tarihli EKO
ANALİZ'de tekrar tekrar ele alınmıştır. Bu incelemelerde de, ekonomik kriz nedeniyle
kapanan şirket sayısının önceki bütün yıllara oranla rekor kırdığı vurgulanmış; verilen
rakamlar ve oranlarla krizden en çok etkilenenler küçük ve orta ölçekli firmalar ve imalat
sanayi olarak ortaya konmuştur.
İncelememize konu olan “İşyeri Kapatma Cezası,” l.1.1986 tarihinde geçerli olmak
üzere 3239 sayılı yasayla, VUK’na eklenmiştir. Cezanın uygulaması ile ilgili tek kaynak
mevcut olup, bunda ise, İstanbul ili ve 1998 yılı ile sınırlı işyeri kapatma karan alınan
mükelleflerin sayıları ve sektörlere göre dağılımı verilmiştir. Buna göre İstanbul ilinde 1998
yılı için, kapanma kararı alınan iş yeri sayısı 1.478’dir(!). Bu kapanma kararlarının kaç
tanesinin paraya çevrildiği, kaç tanesinde ise, ödeme imkânsızlığı nedeniyle, mükellefin
işyerini kapatarak teşhiri ve diğer sonuçlarına rıza gösterdiği belli değildir.
İşyeri kapatma cezası, teknik açıdan (ve bizim de iştirak ettiğimiz görüşe göre) mali
nitelikli özel bir yaptırım olarak değerlendirilmektedir(2). Diğer bir ifadeyle, bu ceza, vergi
ceza hukukuna ilişkin mali ve hürriyeti bağlayıcı ceza şeklinde yapılan ikili sınıflandırmanın
dışında kalmaktadır.

353’üncü maddenin 1 ve 2’nci bentlerinde yazılı, kullanılmaması, bulundurulmaması
özel usulsüzlük suçu oluşturan belgelerin bir takvim yılı içinde üç kez kullanılmadığının veya
bulundurulmadığının saptanması halinde yükümlülerin işyeri Maliye Bakanlığının kararı ile
bir haftaya kadar kapatılabilir (VUK. m.354). 1994 yılında 4008 sayılı kanun ile bu yaptırımın
para cezasına çevrilmesi olanağı getirilmiştir. 3505 sayılı kanunla eklenen ve 1989'dan
itibaren yürürlüğe giren bir fıkrayla; kapatılan işyerine asılan, kapatmaya ilişkin levhanın
görünmesinin engellenmesi veya başka bir levhanın veya duyurunun işyerinin herhangi bir
yerine asılması halinde, uygulanmakta olan kapatma cezası; bu cezanın süresi kadar artırılarak
uygulanacağı hükmedilmiştir. Hemen belirtelim ki, 3505 sayılı kanunla eklenen bu hükmün;
belge düzeniyle ilgisi ve vergi ceza hukuku içinde yeri olup olmadığı ile o günkü basına
yansıyan kapatmaya ilişkin levhanın yanına asılan 'esnafa ölüm' levhasının bu hükmün
düzenlenmesine etkileri, yazımızın sınırlarını aşacağı için burada tartışılmayacaktır.
Vergi suçları devlet hazinesine karşı işlenen ekonomik suçlardır. Başka bir anlatımla
bazı fiillerin vergi suçu olarak kabulünde ihlal edilen menfaati 'hazine yararı '
oluşturmaktadır, burada hazine yararı ve korunan hukuki menfaat olarak 'kamu yararı '
özdeşleşmektedir. Klasik gayesi kamu hizmetlerinin finansmanı için gerekli parasal araçları
sağlamak olan vergi politikasının, bir ceza olarak mükellefin faaliyetini durdurmakla; bu mali
amacına ulaşıp ulaşmadığı ile bu amacının yanı sıra üretimi teşvik etmesi ve iktisat
politikasının aracı olması yönündeki ikinci amacına uygun davranıp davranmadığı;
cezalandırılanın mükellef mi, kamu yararı mı yoksa her ikisini de kapsayan ulusal ekonomi
mi olduğu, yani bu cezanın suça ve ulusal ekonomimize uygun olup olmadığı sorulmalıdır.
Bizim önemle ve özellikle üzerinde durduğumuz ve vurgulamak istediğimiz husus; İşyeri
kapatma cezasının, bu kriz sürecinde ve başıboş dolaşan bunalım ekonomisine rağmen
yukarıda açıklanan haliyle yasadaki yerini korumasıdır.

 


1 - BERBER Orhan, Vergi Denetiminde Etkinlik ve İstanbul Örneği, İstanbul: 2002, s. 106
2 - ÖNCEL Mualla KUMRULU Ahmet ÇAĞAN Nami, Vergi Hukuku, 9. b., Ankara : 200l,
s.212



Yusuf ileri
27-10-2015 14:34:43
Bu yaziyi indirmek için tıklayınız :   DOWNLOAD PDF

Bizi Takip Edin

  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Google Plus

© 2015 Tüm Hakları Saklıdır Yusuf ileri

HİZMETLERİMİZ

  • » Bağımsız Dış Denetim Hizmetleri
  • » Vergi ve Tasdik Hizmetleri
  • » Mali Danışmanlık Hizmetleri
  • » Diğer Danışmanlık Hizmetleri
  • » Hukuk Danışmanlığı

ADRES

Kaptanpaşa Mah. Darülaceze Cad. Bilaş İş Mrk. B Blok No:33 K:3 D:43 Okmeydanı
Şişli/İSTANBUL
Yusuf ileri
2019 © Powered by : KETENCEK I.T